![]()
Traditionele vliegers, Zuid-Amerika
Hier zijn een aantal traditionele vliegers uit Zuid-Amerika, met hun oorsprong en gebruik:
1. Barriletes Gigantes (Reuzenvliegers) - Guatemala
- Waar gemaakt: Voornamelijk in Sumpango en Santiago Sacatepéquez, in het hoogland van Guatemala.
- Waarvoor gebruikt: Deze indrukwekkende, vaak metershoge en ronde vliegers worden gemaakt voor de Día de los Muertos (Allerzielen, 1 en 2 november). Ze zijn geen speelgoed, maar hebben een diepe culturele en religieuze betekenis. De kleurrijke, met de hand beschilderde ontwerpen (vaak met religieuze of sociale thema's) dienen om de geesten van de overledenen te geleiden en te eren, en om het kwaad te verdrijven. Het geluid van de vlieger in de wind zou ook communicatie met de voorouders mogelijk maken.
2. Pandorga / Pipa - Brazilië (en delen van Uruguay/Argentinië)
- Waar gemaakt: Wijdverspreid in Brazilië, vooral bekend tijdens de Junifeesten (Festas Juninas).
- Waarvoor gebruikt: De Pandorga (ook wel Pipa genoemd) is de klassieke ruitvormige vlieger, vaak gemaakt van bamboe en papier. Het is vooral recreatief kinderspel, maar kent ook een competatieve kant: "vliegergevechten", waarbij men probeert de lijn van de tegenstander door te snijden met behulp van gemalen glas op de eigen lijn (cerol). Tijdens de Junifeesten, die Sint-Jan vieren, is vliegeren een traditionele activiteit.
3. Volantín / Cometa - Chili
- Waar gemaakt: Door het hele land, een nationale traditie.
- Waarvoor gebruikt: De Volantín (de traditionele ruitvorm) is diep geworteld in de Chileense cultuur, vooral tijdens de Fiestas Patrias (nationale feestdagen in september). Net als in Brazilië is er een sterke traditie van competitief vliegeren, waarbij men probeert de lijn van anderen te kappen (cortar el hilo). Historisch had het ook een religieuze betekenis, waarbij men geloofde dat een wegvliegende vlieger kwade geesten mee kon nemen.
4. Chiringa - Colombia en Venezuela
- Waar gemaakt: Met name in de kust- en vlaktegebieden van beide landen.
- Waarvoor gebruikt: De Chiringa is de lokale naam voor de traditionele vlieger en wordt vooral gebruikt voor recreatie en spel. In Venezuela is het een populaire activiteit tijdens de paasvakantie en op winderige dagen. Het heeft minder een specifiek festivalgebonden karakter dan in Guatemala, maar is een geliefde volksspel.
5. Papagayo - Costa Rica en Nicaragua
- Waar gemaakt: In verschillende regio's, vaak in de winderiger periodes.
- Waarvoor gebruikt: De Papagayo (Spaans voor "papegaai") is vaak een grotere, kleurrijke vlieger, soms met staarten of linten. Het gebruik is vooral recreatief en festief. In Costa Rica is het een typisch tijdverdrijf tijdens de winderige vakantiemaanden (bijv. rond Kerstmis en Nieuwjaar). Het symboliseert vrije tijd, vakantie en familie-uitjes.
6. Chajchas / Aventadoras - Andesregio (Peru, Bolivia)
- Waar gemaakt: In de hoge Andes, vaak door herdersgemeenschappen.
- Waarvoor gebruikt: Dit zijn vaak eenvoudiger, functionelere vliegers. Ze hebben een praktisch en ritueel doel: ze worden gebruikt door herders om signalen te geven over de kuddes over grote afstanden in de uitgestrekte landschappen. Daarnaast worden ze in sommige gemeenschappen gebruikt tijdens rituelen die verband houden met vruchtbaarheid van het land en het aantrekken van gunstige winden.
Samenvatting van het gebruik:
- Ritueel & Spiritueel: Het sterkst in Guatemala (Barriletes Gigantes) en in bepaalde Andesgemeenschappen.
- Festief & Seizoensgebonden: In Chili (Fiestas Patrias), Brazilië (Junifeesten) en Costa Rica (zomervakantie).
- Competitief & Recreatief: Zeer prominent in Chili, Brazilië en Colombia/Venezuela.
- Praktisch: In de Andes als communicatiemiddel voor herders.
Deze vliegers zijn dus veel meer dan speelgoed; het zijn dragers van culturele identiteit, religieuze overtuiging en sociale tradities.
![]()
Index Traditionele vliegers, Zuid-Amerika