Experiment van Benjamin Franklin

Benjamin Franklin en zijn experiment met een vlieger

Benjamin Franklin experiment met een vlieger en de bliksem

In 1750 publiceerde Benjamin Franklin een voorstel voor een experiment om aan te tonen dat bliksem een vorm van elektriciteit is. Hij stelde voor om bliksem aan te trekken met geleidende staven en daarmee een zogenaamde Leidse fles op te laden. De Leidse fles, ook wel bekend als de condensator, werd in 1746 uitgevonden door de Leidse natuurkundige Pieter van Musschenbroek. Het was een vroege soort batterij die in staat was elektrische lading op te slaan.

Het experiment van Franklin

In 1752 voerde Franklin een bekend experiment uit om de elektrische aard van bliksem te bewijzen. Hij deed dit bovenop de spits van de Christ Church in Philadelphia. Franklin was zich ervan bewust dat het uitvoeren van een dergelijk experiment gevaarlijk was, daarom verving hij de geleidende staven door een vlieger met een metalen draad. Deze keuze maakte het experiment minder riskant omdat de kans op elektrocutie kleiner werd.

Voor het experiment maakte Franklin het touw van de vlieger nat, zodat het elektriciteit kon geleiden. Het stuk touw dat hij vasthield, bleef droog en geïsoleerd. Aan het uiteinde van het touw hing hij een metalen sleutel. Via de sleutel verbond hij de vlieger met de Leidse fles, in de veronderstelling dat de bliksem die insloeg de fles zou opladen met elektrische lading.

Hoe werkte het experiment?

Tijdens een onweersbui liet Franklin de vlieger de lucht in. Wanneer er een bliksem insloeg, was dat niet altijd zichtbaar als een heldere flits. Franklin kon echter zien dat de touwtjes van de vlieger elkaar afstootten, wat duidde op elektrische lading. Bovendien kreeg hij lichte schokjes wanneer hij zijn hand dicht bij de sleutel hield, wat aantoonde dat er elektrische spanning aanwezig was.

Door de elektrische lading via de vlieger en de sleutel naar de Leidse fles te geleiden, kon Franklin aantonen dat bliksem elektriciteit is. Dit was een belangrijke stap in het begrijpen van de natuurkunde van elektriciteit en legde de basis voor verdere onderzoeken op dit gebied.

Dit experiment was een mijlpaal in de geschiedenis van de wetenschap. Het bewees dat bliksem en elektriciteit hetzelfde fenomeen zijn, en het leidde tot de ontwikkeling van elektrische technologieën die we tegenwoordig dagelijks gebruiken. Franklin’s werk inspireerde ook de uitvinding van de bliksemafleider, een apparaat dat nog steeds wordt toegepast om gebouwen te beschermen tegen blikseminslagen.

Samenvattend toont Franklin’s experiment aan hoe nieuwsgierigheid, durf en wetenschappelijke methode kunnen leiden tot doorbraken in ons begrip van de natuur.